Treść orzeczenia VIII Ns 958/18 - Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Kielcach

VIII Ns 958/18 - postanowienie z uzasadnieniem Sąd Rejonowy w Kielcach z 2022-12-06

Sygn. akt VIII Ns 958/18

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2022 roku

Sąd Rejonowy w Kielcach VIII Wydział Cywilny

w następującym składzie:

Przewodniczący - sędzia Agnieszka Kierkowska

Protokolant - starszy sekretarz sądowy Małgorzata Woźniak

po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 roku w Kielcach

na rozprawie

sprawy z wniosku K. P.

z udziałem D. P., M. P.

o podział majątku wspólnego

p o s t a n a w i a:

I. dokonać podziału majątku wspólnego K. P. i D. P. w ten sposób, że:

1. przyznać wnioskodawczyni K. P.:

a) udział ½ (jedna druga) w prawie własności nieruchomości zabudowanej, położonej w D., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki numer (...), dla której urządzona jest w Sądzie Rejonowym w Kielcach księga wieczysta (...) – należący do D. P.;

b) na wyłączną własność następujące rzeczy ruchome, opisane szczegółowo w opinii biegłego P. B. (1) z 22 października 2021 r.:

stolik RTV Z., stolik kawowy S. (...), łózko F. z komodą Harmonia, zestaw mebli O., kinkiety (...) 4 szt. i dwie lampy wiszące, szafa i komoda w zabudowie, zabudowa szafek z garderoby, zestaw mebli kuchennych w zabudowie, zestaw mebli Fregata, piekarnik E., kuchenka mikrofalowa, płyta indukcyjna E., kosiarka (...), garaż blaszany o wymiarach 3 x 5 m, okap A., altana ogrodowa o wymiarach 3 x 3 m, komplet mebli ogrodowych : słół, ława, fotele 2 szt., taborety 2 szt. ;

c) na wyłączną własność środki zgromadzone na rachunku Otwartego Funduszu Emerytalnego N. N. należącym do K. P.;

d) na wyłączną własność kwoty składek zaewidencjonowanych na subkoncie K. P. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych;

2. przyznać uczestnikowi D. P.

A) na wyłączną własność następujące rzeczy ruchome, opisane szczegółowo w opinii biegłego P. B. (1) z 22 października 2021 r.: odkurzacz K. (...), telewizor Samsung, urządzenie wielofunkcyjne B., myjka ciśnieniowa K. (...) P.
z akcesoriami;

B) na wyłączną własność środki zgromadzone na rachunku Otwartego Funduszu Emerytalnego A. Polska należącym do D. P.;

C) na wyłączną własność kwoty składek zaewidencjonowanych na subkoncie D. P. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych;

3. zarządzić sprzedaż licytacyjną następujących rzeczy ruchomych, opisanych szczegółowo w opinii biegłego P. B. (1) z 22 października
2021 r.:

-: zestaw dwóch kanap A. (2 osobowa i 3 osobowa) w kolorze pomarańczowym,
-: zestaw kanapa i fotele F. skórzane,
-: zestaw mebli: kontenerek, szafka dwudrzwiowa, szafa aktowa, biurko, regał,
-: krzesło biurowe S.,
-: materiały budowane: dachówka cementowa 180 szt., kostka brukowa grubości 6 cm C. 48 m², wełna mineralna R. grubości 5 cm 26 płyt o wymiarach 1 x 0,60 m, grubości 10 cm 13 płyt , blacha trapezowa T150 P. o wymiarach 4 x 1 m 14 arkuszy,
-: zmywarka W.,
-: T. T.-1,
-: expres do kawy T. C., blender Zelmer, robot kuchenny Zelmer, toster V. C. by CooKing, maszynka do mięsa Zelmer,
-: odkurzacz Zelmer ,
-: głośniki S. Samsung,
-: telewizor S. ,
-: komputer stacjonarny z głośnikami L. i monitorem LG, klawiaturą,
-: urządzenie wielofunkcyjne Samsung CLX-2160,
-: rower damski S. B.,
-: rower męski B. (...),
-: rower męski K. (...),

a sumę uzyskaną ze sprzedaży pomniejszoną o koszty postępowania związanego z dokonaniem sprzedaży przyznać w udziałach wynoszących: po 1/2 (jedna druga) części dla K. P. i D. P.;

4. zasądzić od K. P. na rzecz D. P. 302847,08 zł (trzysta dwa tysiące osiemset czterdzieści siedem złotych
i osiem groszy) spłaty, płatnej w sposób następujący:

-: pierwsza rata w kwocie 30000 zł (trzydzieści tysięcy złotych) w terminie 3 (trzech) miesięcy od dnia uprawomocnienia postanowienia
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia tego terminu płatności,
-: druga rata w kwocie 272847,08 zł (dwieście siedemdziesiąt dwa tysiące osiemset czterdzieści siedem złotych i osiem groszy) w terminie 1 (jednego) roku od dnia uprawomocnienia postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia tego terminu płatności;

5. ustanowić w celu zabezpieczenia spłaty zasądzonej w pkt. I. 4 na rzecz uczestnika D. P. hipotekę przymusową na udziale wnioskodawczyni K. P. w prawie własności nieruchomości zabudowanej, położonej w D., dla której urządzona jest w Sądzie Rejonowym w Kielcach księga wieczysta (...) na sumę 350000 zł (trzysta pięćdziesiąt tysięcy złotych);

II. zasądzić na rzecz K. P. od D. P. 5905 zł (pięć tysięcy dziewięćset pięć złotych) zwrotu wydatków na majątek wspólny;

III. oddalić żądania wnioskodawczyni K. P. w pozostałym zakresie;

IV. zasądzić na rzecz D. P. od K. P. 23618,30 zł (dwadzieścia trzy tysiące sześćset osiemnaście złotych
i trzydzieści groszy) zwrotu wydatków na majątek wspólny i spłaconych długów;

V. zasądzić na rzecz D. P. od K. P. 6375,60 zł (sześć tysięcy trzysta siedemdziesiąt pięć złotych i sześćdziesiąt groszy) wynagrodzenia za korzystanie ze wspólnej nieruchomości;

VI. zasądzić na rzecz D. P. od K. P. 9500 zł (dziewięć tysięcy pięćset złotych) odszkodowania za bezprawnie zużyte środki z majątku wspólnego;

VII. oddalić żądania uczestnika D. P. w pozostałym zakresie;

VIII. nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kielcach od K. P. i od D. P. tytułem kosztów sądowych po 3492 zł (trzy tysiące czterysta dziewięćdziesiąt dwa złote) od każdego z nich;

IX. zasądzić na rzecz D. P. od K. P. 520 zł (pięćset dwadzieścia złotych) zwrotu kosztów postępowania;

X. orzec, że w pozostałym zakresie wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie;

XI. zwrócić uczestnikowi D. P. 459,43 zł (czterysta pięćdziesiąt dziewięć złotych i czterdzieści trzy grosze) niewykorzystanej zaliczki z sumy zaksięgowanej pod poz. szl. (...).

SSR Agnieszka Kierkowska

Sygn. akt: VIII Ns 958/19

UZASADNIENIE

We wniosku z 6.12.2018 r. wnioskodawczyni K. P. zawarła żądanie podziału majątku wspólnego jej i uczestnika D. P., obejmującego nieruchomość zabudowaną domem, położoną w D., samochód osobowy M., szereg rzeczy ruchomych, wskazanych we wniosku
i oszczędności na rachunkach bankowych. Wniosła o przyznanie jej domu z uwagi na to, że uczestnik wyprowadził się, a ona nadal mieszka w nim z synami. W toku postępowania wnioskodawczyni K. P. zbyła 13.11.2020 r. swój udział w nieruchomości wspólnej, darując go synowi stron M. P.. Ostatecznie wyraziła zgodę na, to by udział uczestnika we współwłasności nieruchomości został przyznany na jej rzecz.

W toku postępowania wnioskodawczyni K. P. zgłosiła także żądania zasądzenia na jej rzecz od uczestnika D. P. następujących kwot:

-: 2318,98 zł jako zwrot połowy wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny poniesionych po ustaniu wspólności majątkowej związanych
z nieruchomością wspólną (wywóz śmieci za okres lipiec – listopad 2018 r., rachunek za prąd z września 2018 r., za usługi komunalne z września 2018 r., zakup pelletu za 3440 zł, ubezpieczenie samochodu) – we wniosku k.6;
-: 1250,06 zł jako zwrot połowy wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny poniesionych po ustaniu wspólności majątkowej związanych
z nieruchomością wspólną (zakup pelletu za 4158 zł, podatek od nieruchomości za 2019 r.) – w piśmie z 3.12.2019 r. k.295-296;
-: 26963,50 zł jako zwrot połowy wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny poniesionych po ustaniu wspólności majątkowej związanych
z nieruchomością wspólną (opłaty za media, zakup opału, wynagrodzenie za pracę własną na nieruchomości) – w piśmie z 12.02.2021 r. k.1007-1017;
-: 19000 zł jako wynagrodzenie za korzystanie przez uczestnika z samochodu M. przez 19 miesięcy z wyłączeniem wnioskodawczyni - w piśmie
z 12.02.2021 r. k.1007-1017;
-: 416653 zł jako zwrot połowy środków uzyskanych przez uczestnika tytułem dochodu z działalności gospodarczej i umów zlecenia w czasie trwania wspólności majątkowej, nie przeznaczonych na potrzeby rodziny, połowy dochodów uczestnika uzyskanych po ustaniu wspólności majątkowej, połowy środków na jego rachunkach bankowych - w piśmie z 3.12.2019 r. k.295-296, następnie żądanie zmodyfikowano w piśmie z 18.02.2020 r. k.761-775 – domagając się kwoty 354710 zł zamiast kwoty 416653 zł;
-: 7260 zł jako zwrot połowy wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny poniesionych po ustaniu wspólności majątkowej związanych
z nieruchomością wspólną (rachunki za prąd z 2021 r. i 2022 r., zakup pelletu w 2021 r. i 2022 r., ubezpieczenie nieruchomości, podatek za 2022 r., rachunki za wodę bieżące i zaległości wynikające z rozliczenia po odczycie wodomierza).

Uczestnik D. P. w odpowiedzi na wniosek z 13.02.2019 r. przyłączył się co do zasady do wniosku, potwierdzając skład majątku wspólnego. Wniósł o przyznanie nieruchomości wspólnej na jego rzecz, gdyż to on spłaca kredyt. (k.79-91) Z uwagi na zbycie udziału wnioskodawczyni w prawie własności nieruchomości w toku postępowania i obciążenie nieruchomości prawem użytkowania na jej rzecz zmienił stanowisko. Wniósł o zastosowanie art. 1036 k.c. (k. 1152-1157) i domagał się wyłącznie spłaty za swój udział w prawie własności nieruchomości od wnioskodawczyni. (k. 1640)

W toku postępowania uczestnik D. P. zgłosił także żądania zasądzenia na jego rzecz od wnioskodawczyni K. P. następujących kwot:

-: 6462,20 zł jako zwrot połowy wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny i spłatę wspólnych zobowiązań, poniesionych po ustaniu wspólności majątkowej (spłata rat kredytu, spłata rat leasingowych i opłata za wykup samochodu M., opłaty za prąd, telewizję i (...) na nieruchomości wspólnej) – w odpowiedzi na wniosek z 13.02.2019 r. k.79-91;
-: 16776,61 zł jako zwrot połowy wydatków z majątku odrębnego na majątek wspólny i spłatę wspólnych zobowiązań, poniesionych po ustaniu wspólności majątkowej od marca do listopada 2019 r. (spłata kredytu w całości, opłaty za prąd, Internet, wywóz ścieków, wodę na nieruchomości wspólnej ubezpieczenie samochodu) – w piśmie z 19.11.2019 r. k.229-237;
-: 759 zł jako rozliczenie kolejnych nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny poniesionych do dnia wyprowadzenia się z nieruchomości (podatek, energia elektryczna, wywóz odpadów, przegląd kosiarki) – w piśmie
z 19.12.2019 r. k.435-437;
-: 108138,43 zł jako połowy kwoty zgromadzonej przez wnioskodawczynię na rachunkach bankowych na dzień ustania wspólności majątkowej, sum wypłaconych przez nią w gotówce w okresie 2017-2018 r. nie przeznaczonych na potrzeby rodziny, dochodów wnioskodawczyni nie przeznaczonych na potrzeby rodziny – w piśmie z 10.03.2020 r. k.791-802;
-: 40500 zł jako połowy dochodów wnioskodawczyni z udzielanych korepetycji– w piśmie z 10.03.2020 r. k.791-802;
-: 4500 zł wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze wspólnej nieruchomości przez wnioskodawczynię z wyłączeniem uczestnika w okresie od 1.12.2019 r. do końca lutego 2020 r.– w piśmie z 10.03.2020 r. k.791-802;
-: 7500 zł wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze wspólnej nieruchomości przez wnioskodawczynię z wyłączeniem uczestnika w okresie od 1.03.2020 r. do końca lipca 2020 r.– w piśmie z 3.08.2020 r. k.924-930;
-: 19000 zł jako zwrot kwoty wypłaconej przez wnioskodawczynię 14.12.2017 r. w czasie trwania wspólności majątkowej, której nie wydała na potrzeby rodziny, lecz na zakup samochodu S. – w piśmie z 16.04.2021 r. k.1152-1157

Strony wnosiły także w toku postępowania o ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodziły przedsiębiorstwa wnioskodawczyni i uczestnika i zgłaszały
z tego tytułu żądania zasądzenia spłaty (pisma wnioskodawczyni z 19.11.2019 r. k.224-226, z 3.12.2019 r. k.295-296, pisma uczestnika z 2.12.2019 r. k.324-329, 19.12.2019 r. k.435-437). Ostatecznie na rozprawie 1.06.2021 r. strony wycofały się z tych żądań. (k.1239)

Co do ruchomości strony ostatecznie uzgodniły stanowisko co do sposobu ich podziału na rozprawie w dniu 8.11.2022 r (k.1640)

Postanowieniem z 6.05.2022 r. wezwano do udziału w sprawie jako uczestnika M. P.. (k.1479)

Uczestnik M. P. wniósł o pozostawienie nieruchomości we współwłasności, ewentualnie przyznanie mu jej na wyłączną własność. (k.1504)

W sprawie pozostaje niesporne, że:

K. P. i D. P. byli małżeństwem od
8.06.2002 r. do 12.06.2018 r. Mają dwóch synów M. i A.. (wyrok rozwodowy k.13-14). Nie zawierali umów majątkowych małżeńskich. W czasie trwania małżeństwa nabyli nieruchomość, położoną w D., oznaczoną
w ewidencji gruntów jako działki numer (...), dla której urządzona jest
w Sądzie Rejonowym w Kielcach księga wieczysta (...). Wybudowali na niej dom, w którym zamieszkali. Na budowę zaciągnęli kredyt hipoteczny, który na dzień ustania wspólności majątkowej nie był w całości spłacony.

Po ustaniu wspólności majątkowej tylko D. P. spłacał kredyt (okoliczność przyznana przez wnioskodawczynię). Spłacił go w całości w sierpniu 2019 r. (k.276-278)

D. P. zamieszkiwał po rozwodzie w domu w D. do końca listopada 2019 r. Od 1.12.2019 r. już tam nie mieszkał i nie korzystał
z nieruchomości.

K. P. zamieszkiwała tam nadal z synami. W dniu
13.11.2020 r. darowała swój udział w nieruchomości synowi M. P., który ukończył 18 lat we wrześniu 2020 r. i nadal się uczy. Obdarowany ustanowił na rzecz swojej matki na nabytym udziale dożywotnie nieodpłatne prawo użytkowania. (k.1106-1109)

W czasie trwania małżeństwa D. P. zawarł umowę leasingu samochodu osobowego M.. Spłacał raty leasingowe po rozwodzie i dokonał wykupu samochodu na własność. (okoliczności przyznane)

W czasie trwania małżeństwa małżonkowie P. nabyli następujące rzeczy ruchome:

a) w posiadaniu K. P. w domu na nieruchomości
w D.: stolik RTV Z., stolik kawowy S. (...), łózko F.
z komodą Harmonia, zestaw mebli O., kinkiety (...) 4 szt. i dwie lampy wiszące, szafa i komoda w zabudowie, zabudowa szafek z garderoby, zestaw mebli kuchennych w zabudowie, zestaw mebli Fregata, piekarnik E., kuchenka mikrofalowa, płyta indukcyjna E., kosiarka (...), garaż blaszany o wymiarach 3 x 5 m, okap A., altana ogrodowa o wymiarach 3 x 3 m, komplet mebli ogrodowych : stół, ława, fotele 2 szt., taborety 2 szt.;

b) w posiadaniu D. P.: odkurzacz K. (...), telewizor Samsung, urządzenie wielofunkcyjne B., myjka ciśnieniowa K. (...) P. z akcesoriami;

c) w domu i na nieruchomości w D.: zestaw dwóch kanap A. (2 osobowa i 3 osobowa) w kolorze pomarańczowym, zestaw kanapa i fotele F. skórzane, zestaw mebli: kontenerek, szafka dwudrzwiowa, szafa aktowa, biurko, regał, krzesło biurowe S., materiały budowane: dachówka cementowa 180 szt., kostka brukowa grubości 6 cm C. 48 m², wełna mineralna R. grubości 5 cm 26 płyt o wymiarach 1 x 0,60 m, grubości 10 cm 13 płyt , blacha trapezowa T150 P. o wymiarach 4 x 1 m 14 arkuszy, zmywarka W., T. T.-1, expres do kawy T. C., blender Zelmer, robot kuchenny Zelmer, toster V. C. by CooKing, maszynka do mięsa Zelmer, odkurzacz Zelmer, głośniki S. Samsung, telewizor S., komputer stacjonarny z głośnikami L.
i monitorem LG, klawiaturą, urządzenie wielofunkcyjne Samsung CLX-2160, rower damski S. B., rower męski B. (...), rower męski K. (...).

Sąd ustalił:

K. P. pracuje jako nauczyciel, dodatkowo udziela korepetycji, prowadzi kursy językowe, do 2018 r. robiła to w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. D. P. jest inżynierem budownictwa. Prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, ale wykonywał zlecenie tylko dla jednego zleceniodawcy. Od 2013 r. wykonywał pracę poza K., otrzymywał od zleceniodawcy oprócz wynagrodzenia zaliczki na koszty noclegu, paliwa, wyżywienia i wydatki związane z prowadzeniem budowy.

D. P. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej kilka razy wykonywał na podstawie umowy zlecenia obowiązki kierownika budowy dla osób z rodziny. Nie przyjmował zleceń od osób obcych, ponieważ od poniedziałku do piątku przebywał w pracy poza miejscem zamieszkania.

Od września 2018 r. D. P. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, podjął pracę na podstawie umowy o pracę. Małżonkowie nie mieli nigdy wspólnego rachunku bankowego, każde z nich miało kilka rachunków w czasie trwania małżeństwa, w tym dla potrzeb prowadzonej działalności.

(dowody: zeznania świadków A. W. k.1178, M. G. k.1179, W. G. k.1179, A. K. k. 1179 odwrót, H. K. k.1180, H. P. k.1180, S. P. k.1181, zeznania stron k.1238-1241, 1254)

Na dzień 12.06.2018 r., gdy wyrok rozwiązujący małżeństwo stał się prawomocny, na rachunkach bankowych małżonków były następujące środki:

-: na rachunkach K. P.: 1590,71 zł, 2213,37 zł, 6236,28 zł oraz 750,46 EUR,
-: na rachunkach D. P.: 658,95 zł, 2074,16 zł, 9000 zł.

(dowody: informacje z banków k.1233, 1234, 1247, 1248)

Środki te zostały przez każde z nich zużyte po rozwodzie. (niesporne)

Każde z małżonków miało w czasie trwania małżeństwa zgromadzone środki na rachunkach funduszy emerytalnych i na subkoncie ZUS. W wypadku D. P. są to środki o wartości: 26060 zł (581, (...) jednostek) w OFE A. Polska i 32769,60 zł na subkoncie ZUS. W wypadku K. P. są to środki o wartości: 22686 zł (409, (...) jednostek) w OFE N. N. i 30087,26 zł na subkoncie ZUS.

(dowody: informacje z OFE i ZUS k. 1236, 1242, 1574, 1595, 1419)

W czasie trwania małżeństwa małżonkowie P. korzystali oboje
z samochodu M.. D. P. w dni robocze przebywał poza miejscem zamieszkania w pracy w delegacji, miał do dyspozycji samochód służbowy. W dni wolne od pracy, kiedy D. P. chciał jeździć samochodem M., który był większy niż służbowe auto, dochodziło do nieporozumień z żoną. K. P. z powodu tych nieporozumień w 2017 r. chciała kupić sobie inny samochód na wyłączną własność. Proponowała mężowi zawarcie umowy
o rozdzielności majątkowej, ale nie zgodził się na to. W dniu 14.12.2017 r. wypłaciła łącznie 19.000 zł ze swojego rachunku w Banku (...). W tym samym dniu zarejestrowany został na brata K. P. samochód osobowy S.. K. P. używa tego samochodu dla własnych potrzeb nieodpłatnie.
W dniu 20.12.2017 r. K. P. napisała do męża, że nie będzie korzystała z samochodu M.. We wrześniu 2018 r. podczas interwencji Policji strony ustaliły, że K. P. będzie korzystała z samochodu M. od poniedziałku od godz. 6.00 do piątku do godz. 17.45, a D. P. przez resztę tygodnia.

(dowody: wiadomość z poczty elektronicznej wnioskodawczyni z 9.11.2017 r. k.803-804, z 18.11.2017 r. k.330, 1158 odwrót, z 20.12.2017 r. k.1167 odwrót, zestawienie transakcji z 14.12.2017 r. na rachunku bankowym wnioskodawczyni k.1118, kopia dowodu rejestracyjnego samochodu S. k.1169, porozumienie z 22.09.2018 r. k.1227, zeznania świadka A. W. k.1178, zeznania stron k.1239-1240)

Po rozwodzie małżonkowie nadal zamieszkiwali w domu na wspólnej nieruchomości w D. do 1.12.2019 r. D. P. ponosił w tym czasie wydatki na: rachunki za energię elektryczną, rachunki za internet, rachunki za telewizję i opłaty za wywóz śmieci. Zapłacił także za wykup samochodu M.
w leasingu 1764,28 zł. Płacił raty kredytu rzędu 900-1000 zł miesięcznie. Łącznie
w okresie do lutego 2019 r. pokrył te należności w kwocie 12924,40 zł. Zapłacił za ubezpieczenie samochodu w sierpniu 2018 r. 2007 zł. Od marca 2019 r. do listopada 2019 r. pokrył należności za energię elektryczną, za internet, za telewizję i opłaty za wywóz śmieci. Płacił także nadal raty kredytu. Łącznie było to w tym okresie 9690,43 zł. Ponadto D. P. 27.07.2019 r. sprzedał samochód M. za 50000 zł. Przeznaczył te środki i swoje oszczędności rzędu 20000 zł na spłatę reszty kredytu. Dokonał tej spłaty w dniu 14.08.2019 r. w kwocie 70448,44 zł Zapłacił 1407,36 zł prowizji za wcześniejszą spłatę. W marcu 2019 r. zapłacił 108,40 zł jako część podatku od nieruchomości. W listopadzie zapłacił 36 zł za wywóz odpadów. W grudniu 2019 r. zapłacił 275,70 zł za prąd. Poniósł wydatki na przegląd kosiarki
i naprawę furtki w łącznej kwocie 338,90 zł

(dowody: zestawienie wydatków sporządzone przez uczestnika k.89-90, potwierdzenia przelewu i rachunki k.94-148, zestawienie wydatków sporządzone przez uczestnika k.236, potwierdzenia przelewu i rachunki k.238-289, umowa sprzedaży samochodu M. k.234, potwierdzenie przelewu dotyczące tej sprzedaży k.235, potwierdzenie całkowitej spłaty kredytu k.276-278, paragony na zakup elementów do naprawy furtki k.4623, paragon za przegląd kosiarki k.461, faktura za prąd z grudnia 209 r. k.458, potwierdzenie przelewu z marca 2019 r. za podatek k.455, potwierdzenie przelewu z listopada 2019 r. za wywóz odpadów k.459, zeznania uczestnika k.293, 1240)

K. P. po rozwodzie w czasie wspólnego zamieszkiwania tj. do 1.12.2019 r. poniosła we wrześniu 2018 r. wydatki na rachunek za prąd 380,53 zł, rachunek za usługi komunalne 59,40 zł, zakup opału 4158 zł. W czerwcu 2019 r. zapłaciła część podatku od nieruchomości 210,72 zł.

(dowody: potwierdzenia przelewu k.29, 31, 318, 319, potwierdzenie wydania opału k.320, potwierdzenie zapłaty podatku k.322)

We wrześniu 2018 r. K. P. złożyła wniosek o nakazanie byłemu mężowi opuszczenia wspólnego domu z uwagi na nieporozumienia, kłótnie, stosowanie przemocy.

W grudniu 2018 r. K. P. zakupiła nieruchomość
w N., zabudowaną domem jednorodzinnym. Na poczet ceny zakupu wpłaciła 100000 zł. Były to częściowo środki pochodzące z pożyczki od matki 70000 zł, z pożyczki od sprzedającego nieruchomość 20000 zł. Na resztę ceny zakupu K. P. uzyskała kredyt hipoteczny, który nadal spłaca. Nie przeprowadziła się tam.

(dowody: zeznania świadków A. W. k.1178, H. P. k.1180, S. P. k.1181, zeznania wnioskodawczyni k.1238, umowa kredytu zawarta przez matkę wnioskodawczyni k.1067, potwierdzenie przekazania kwoty kredytu wnioskodawczyni przez jej matkę k.1072, umowa pożyczki k.1077, potwierdzenia przelewu tytułem wkładu własnego i zadatku na poczet ceny nabycia nieruchomości w N. k.1074-1076)

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Kielcach z 1.07.2019 r. VIII Ns 746/18 zobowiązano D. P. do opuszczenia domu w D.
z powodu stosowania przemocy. Orzeczenie było natychmiast wykonalne. D. P. zaskarżył je apelacją. Jednak zanim ta apelacja została rozpoznana, K. P. wystąpiła do komornika w wnioskiem egzekucyjnym i termin eksmisji wyznaczono na 5.12.2019 r. D. P. chciał uniknąć przymusowego opuszczenia domu i wyprowadził się dobrowolnie 1.12.2019 r. do mieszkania w K.. Zakupił je jesienią 2019 r., wyłożył na zakup 40000 zł z własnych oszczędności, 20000 zł pożyczyła mu siostra, na resztę ceny zakupu zaciągnął kredyt, który spłaca. Postanowieniem z 12.02.2020 r. II Ca 1891/19 Sąd Okręgowy w Kielcach zmienił postanowienie z 1.07.2019 r. i oddalił wniosek K. P.. Mimo to D. P. nie zamieszkał ponownie
w domu w D.. Po jego wyprowadzce K. P. wymieniła klucze. Nie przekazała byłemu mężowi nowego klucza, mimo, że prosił ją o to ustnie
i pisemnie. Oczekiwała, że pokryje on koszty dorobienia klucza i od tego uzależniała jego wydanie. D. P. mógł wchodzić do domu tylko gdy byli obecni domownicy, robił to gdy przyjeżdżał do synów. W lutym 2021 r. wystąpił z pozwem
o dopuszczenie do współposiadania nieruchomości. O darowaniu przez byłą żonę jej udziału w nieruchomości starszemu synowi dowiedział się w toku postępowania w niniejszej sprawie. Otrzymał klucz do domu w marcu 2021 r. od syna. Z tych powodów cofnął pozew w sprawie VIII C 192/21, która dotyczyła dopuszczenia do współposiadania.

(dowody: zeznania H. P. k.1180, S. P. k.1181, odpisy orzeczeń SR i SO w sprawie VIII Ns 746/18 k.1159, 1160, zawiadomienie o terminie eksmisji k.1161, zeznania stron k. 1238-1241, 1254, korespondencja stron dotycząca wydania klucza k.820-821)

Odkąd D. P. wyprowadził się z D. nie ponosił żadnych kosztów utrzymania nieruchomości. Zapłacił w połowie podatek od nieruchomości za 2022 r. K. P. ponosiła opłaty za media, wydatki na naprawy
i konserwacje m.in. pieca grzewczego czy innych urządzeń, sama wykonywała na nieruchomości prace porządkowe, w tym związane z ogrzewaniem domu i prace
w ogrodzie. Zakupiła opał: za 1950 zł w marcu 2021 r., za 2096 zł w styczniu 2021 r., za 1780 zł w listopadzie 2020 r., za 2370 zł we wrześniu 2021 r., za 3150 zł
w listopadzie 2021 r., za 3040 zł w marcu 2020 r., za 1300 zł w styczniu 2022 r. – łącznie wydała na opał 15686 zł (5826 zł + 9860 zł). Zapłaciła w połowie podatek od nieruchomości za 2022 r.

W 2021 r. przeprowadzono odczyt wodomierza i obciążono małżonków opłatami za wodę zgodnie z tym odczytem dodatkową kwotą 2176,72 zł za lata 2011-2021, tj. po 217,67 zł rocznie. Należność uregulowała K. P..

(dowody: rachunki i potwierdzenia przelewu opłat za media w latach 2020 – 2022 k.1020-1043, 1553, 1555-1559, rachunki i potwierdzenia wydania opału k.1058-1061, 1560-1566, faktura za zużycie wody w latach 2011-2021 k.1544-1545, potwierdzenia zapłaty za tą fakturę k.1546-1549, potwierdzenie zapłaty podatku za 2022 r. k.1550-1552, 1581)

D. P. korzystał ze swojego rachunku bankowego osobistego, nie powiązanego z prowadzeniem działalności, do celów tejże działalności, ponieważ na ten rachunek wpływały zaliczki wypłacane przez zleceniodawcę, z których pokrywał koszty swojego zakwaterowania i utrzymania w delegacji oraz drobne wydatki na cele budowy. W tym celu dokonywał wypłat gotówki i płacił gotówką za te wydatki służbowe, a następnie rozliczał się z zaliczki ze zleceniodawcą. Małżonkowie P. dzielili się wydatkami. D. P. spłacał kredyt, leasing i płacił rachunki za media, robił również zakupy do domu. K. P. pokrywała wydatki na wyżywienie, odzież, potrzeby dzieci związane z nauką, ich wyjazdy na wakacje, zwracała mężowi połowę raty za leasing i połowę kosztu ubezpieczenia samochodu. Od początku 2017 r. D. P. przekazywał żonie stałą kwotę miesięcznie na utrzymanie dzieci, zwracał jej połowę sum wydanych na zakupy odzieży czy inne wydatki dla dzieci, wszystkie rachunki zaczęli płacić po połowie. Uzyskiwane dochody każde z małżonków przeznaczało na potrzeby rodziny, w tym organizację wypoczynku dla dzieci i potrzeby własne, związane z zakupem odzieży, wyjazdami służbowymi. Wyjątkiem jest jedynie suma 19000 zł, którą w dniu 14.12.2017 r. K. P. wypłaciła ze swojego rachunku w Banku (...) i której nie wydała na potrzeby rodziny.

(dowody: zeznania stron k.1238-1241, 1254, historia transakcji na rachunkach bankowych stron k.334-433, 848-918, 464-758)

Wartość nieruchomości wspólnej, zabudowanej domem jednorodzinnym, położonej w D., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki numer (...)
i 978/2, dla której urządzona jest w Sądzie Rejonowym w Kielcach księga wieczysta (...) to 600829 zł.

(dowód: opinia biegłej R. G. k.1342-1359)

Wartość czynszu najmu możliwego do uzyskania za wynajęcie tej nieruchomości od 1.12.2019 r. do 31.07.2020 r. to łącznie 18496 zł za cały ten czas, a za miesiąc w 2020 r. 2318,40 zł, zaś w 2019 r. - 2266,74 zł.

(dowód: opinia biegłej R. G. k.1528-1539, 1629 odwrót)

Wartość rzeczy ruchomych należących do wspólnego majątku to:

b) w posiadaniu D. P.: odkurzacz K. (...), telewizor Samsung, urządzenie wielofunkcyjne B., myjka ciśnieniowa K. (...) P. z akcesoriami – łącznie 4840 zł;

(dowód: opinia biegłego P. B. k.1275-1337, 1483-1500)

Powyższe ustalenia poczyniono w oparciu o powołane dowody z dokumentów, zeznania stron i zeznania świadków, wszystkie te dowody oceniając jako wiarygodne, gdyż nie pozostają w sprzeczności, wzajemnie się potwierdzają. Sąd oparł się także na opiniach biegłych R. G. i P. B., oceniając te dowody jako miarodajne, gdyż opinie są jednoznaczne, jasne, wyczerpująco odpowiadają na zlecenie oraz uwagi zgłoszone przez strony.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek K. P. o podział majątku wspólnego zasługuje na uwzględnienie i uczestnik D. P. mu nie oponował.

Zgodnie z art. 31 k.r. i o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego
z nich, w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków; środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego
z małżonków; kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa
w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Wspólność ustawowa majątkowa małżeńska ustaje z chwilą ustania małżeństwa. Zgodnie z art. 43§1 k.r. i o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.

Wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 21.05.2018 r. w sprawie I C 3407/17, rozwiązujący małżeństwo K. P. i D. P. stał się prawomocny z dniem 12.06.2018 r. Zatem wszystkie przedmioty majątkowe nabyte przez K. P. i D. P. po zawarciu małżeństwa tj. po 8.06.2002 r. i przed uprawomocnieniem się orzeczenia o rozwodzie tj. przed 12.06.2018 r. należały do majątku objętego wspólnością ustawową.

Przedmiotem postępowania o podział majątku wspólnego jest jednak majątek objęty wspólnością ustawową, który istniał w dacie ustania tej wspólności i istnieje
w dacie dokonywania podziału. Zgodnie bowiem z art. 316§1 k.p.c. w zw. z art. 13§2 k.p.c. sąd wydaje postanowienie w przedmiocie podziału majątku, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W przedmiotowej sprawie jako majątek wspólny, który należy objąć podziałem, wnioskodawczyni wskazała nieruchomość zabudowaną w D., samochód M., szereg innych rzeczy ruchomych, środki na rachunkach bankowych.

Z poczynionych ustaleń wynika, że po ustaniu wspólności w toku postępowania wnioskodawczyni zbyła swój udział w nieruchomości wspólnej, a uczestnik zbył samochód, ponadto obie strony zużyły środki na rachunkach bankowych, które były zgromadzone w dacie ustania wspólności.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26.06.2013 r. w sprawie II CSK 583/12 co do zasady przedmiotem postępowania o podział jest majątek, który był objęty wspólnością majątkową i istniał w dacie jej ustania. Ruchomości
i nieruchomości wchodzące w skład majątku w tej dacie muszą jednak istnieć
w dacie dokonywania podziału, bowiem decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia mają okoliczności istniejące w dacie zamknięcia rozprawy (art. 316 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Sąd ma obowiązek orzeczenia o przyznaniu jednemu z byłych małżonków istniejących składników majątkowych i dokonania rozliczenia ich wartości. Składniki bezprawnie zniszczone lub zbyte przez jednego z małżonków podlegają rozliczeniu, natomiast składniki zużyte w toku normalnego używania nie są uwzględniane.

Z uwagi na treść art. 46 k.r. i o. do podziału majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Przepis art. 1035 k.c. stanowi, że do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy
o współwłasności w częściach ułamkowych. Należało zatem w niniejszej sprawie mieć na uwadze wszystkie te uregulowania.

Podzielając powołany pogląd Sądu Najwyższego dokonano podziału majątku wspólnego stron obejmującego ruchomości z wyłączeniem samochodu, środki zgromadzone na rachunku otwartego funduszu emerytalnego każdego z małżonków; kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ruchomości zostały przyznane stronom zgodnie z ich stanowiskiem, wyrażonym na ostatniej rozprawie w dniu 8.11.2022 r. Orzeczono o tym w pkt. I podpunkt 1 B i podpunkt 2 A sentencji postanowienia. Wnioskodawczyni przyznano rzeczy ruchome o łącznej wartości 15579,50 zł, zaś uczestnikowi przyznano rzeczy ruchome o łącznej wartości 4840 zł.

Razem rzeczy ruchome podzielone między strony miały wartość 20419,50 zł, zatem wartość udziału każdej ze stron w tej części majątku wspólnego to 10209,75 zł.

Były jednak takie rzeczy, których żadna ze stron nie chciała otrzymać na własność w naturze. Zgodnie z art. 212§2 k.c., który znajdzie zastosowanie z uwagi na treść art. 1035 k.c. i art. 46 k.r. i o., rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów k.p.c. Jest niewątpliwe, że nie można przyznać współwłaścicielowi rzeczy, której nie chce on otrzymać. Co do rzeczy, opisanych w punkcie I podpunkt 3, zarządzono zatem sprzedaż licytacyjną. Zgodnie z art. 625 k.p.c. rozstrzygnięto o podziale sumy uzyskanej ze sprzedaży po połowie dla każdej ze stron, zgodnie z wielkością ich udziałów
w majątku wspólnym. Wartość tych rzeczy (18475,50 zł) nie została uwzględniona przy obliczeniu spłaty.

Środki zgromadzone na rachunku otwartego funduszu emerytalnego każdego z małżonków P. oraz kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie podzielono w ten sposób, że każdemu z małżonków przyznano środki przez niego zgromadzone w czasie trwania małżeństwa. Orzeczono o tym w punkcie 1 podpunkt 1 C i C oraz podpunkt 2 B i C. Wartość wszystkich tych środków to 111784,86 zł, a wartość udziału każdego z małżonków w tej części wspólnego majątku to 55892,43 zł.

Z uwagi na zbycie przez wnioskodawczynię udziału w nieruchomości należącej do wspólnego majątku bez zgody uczestnika, należało rozważyć zastosowanie art. 1036 k.c. w zw. z art. 46 k.r. i o. Uczestnik się tego domagał. Przepis ary. (...) k.c. stanowi, że rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku przez spadkobiercę bez zgody innego spadkobiercy jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. Uczestnik wskazał, że z uwagi na obciążenie darowanego przez wnioskodawczynię udziału prawem użytkowania, zbycie nieruchomości nie będzie możliwe albo będzie utrudnione. Ponadto
w wypadku przejęcia nieruchomości na wyłączną własność uczestnika, to prawo użytkowania jako ograniczone prawo rzeczowe pozostałoby skuteczne wobec niego
i nie mógłby korzystać z nieruchomości z wyłączeniem wnioskodawczyni. Ta argumentacja uczestnika zasługuje na uwzględnienie. Rozporządzenie udziałem
w nieruchomości, jakiego dokonała wnioskodawczyni, powoduje, że nieruchomość jest przedmiotem współwłasności uczestnika i jego syna, który nie ma oszczędności, dochodów ani majątku, zapewniającego mu zdolność do spłacenia uczestnika. Przejęcie nieruchomości na wyłączną własność przez uczestnika nie niweczy obciążenia użytkowaniem na rzecz wnioskodawczyni, podobnie jak zbycie nieruchomości osobie trzeciej. Jest zatem zrozumiałe, że uczestnik nie jest zainteresowany takim rozwiązaniem. W ocenie Sądu zasadne było zatem zastosowanie art. 1036 k.c. i przyjęcie, że rozporządzenie udziałem wnioskodawczyni w nieruchomości wspólnej jest bezskuteczne wobec uczestnika, który nie wyraził na to zgody. Skoro ta czynność prawna jest tylko względnie bezskuteczna, a nie nieważna, to znaczy, że skutki prawnorzeczowe erga omnes pozostają w mocy. Współwłaścicielem w ½ części pozostaje na podstawie umowy darowizny M. P.. Zastosowanie art. 1036 k.c. pozwala na przyznanie udziału uczestnika we współwłasności nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni ze spłatą. Wnioskodawczyni ani M. P. nie sprzeciwili się temu. Orzeczono zatem jak w pkt. 1 podpunkt 1 A sentencji postanowienia.

Wartość całej nieruchomości to 600829 zł, a wartość udziału uczestnika to 300414,50 zł.

Należna uczestnikowi spłata, zasądzona w punkcie 1 podpunkt 4 sentencji postanowienia, obejmuje:

-: 300414,50 zł za udział w nieruchomości,
-: 5369,75 zł za rzeczy ruchome (wartość udziału 10209,75 zł, pomniejszona o wartość tego, co uczestnikowi przyznano w naturze 4840 zł)

i uwzględnia różnicę na korzyść uczestnika co do wartości środków na rachunku otwartego funduszu emerytalnego i kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, których łączna wartość to 111784,86 zł. Wartość udziału każdego z małżonków to 55892,43 zł, a wartość środków uczestnika to 58829,90 zł tj. o 2937,17 zł więcej niż wnioskodawczyni. Spłata należna uczestnikowi wynosi 302847,08 zł ( (...),50 + (...),75 - (...),17)

Na podstawie art. 212§2 k.c. określono termin i sposób uiszczenia tej spłaty, uwzględniając z jednej strony deklarację wnioskodawczyni co do posiadania na ten cel zgromadzonej kwoty 30000 zł (k.1640 odwrót), a z drugiej stanowisko uczestnika, sprzeciwiającego się rozłożeniu spłaty na raty na czas dłuższy niż 18 miesięcy (k.1640 odwrót). Termin 3 miesiące na uiszczenie pierwszej raty w kwocie, którą wnioskodawczyni dysponuje, uwzględnia interesy obu stron. Termin roczny na uiszczenie pozostałej części spłaty pozwoli wnioskodawczyni na pozyskanie środków na ten cel bądź z kredytu bądź ze sprzedaży jednej z nieruchomości (w D. lub N.), bądź w inny sposób. Jest to suma na tyle znacząca w stosunku do dochodów bieżących wnioskodawczyni, że nie można oczekiwać jej wygospodarowania i zaoszczędzenia z tych dochodów, zwłaszcza, że wnioskodawczyni utrzymuje dwie nieruchomości i spłaca kredyt. Termin roczny
w świetle interesów uczestnika nie jest krzywdzący, gdyż uczestnik ma stabilne dochody i sytuację mieszkaniową.

Na podstawie art. 212§3 k.c. zgodnie z żądaniem uczestnika orzeczono
w punkcie 1 podpunkt 5 sentencji postanowienia o zabezpieczeniu spłaty poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na udziale wnioskodawczyni we współwłasności nieruchomości w D.. Wysokość sumy zabezpieczenia - 350000 zł - uwzględnia sumę zasądzonej spłaty i ewentualne odsetki za opóźnienie. U. zabezpieczenia było uzasadnione z uwagi na stosunkowo niewysokie dochody wnioskodawczyni i jej obciążenia kredytowe.

W tym miejscu należy odnieść się do kwestii prowadzonych przez strony przedsiębiorstw, co do których ostatecznie wycofały one swoje żądania. Zgodnie
z art. 684 k.p.c. w zw. z art. 567§3 k.p.c. sąd z urzędu ustala skład i wartość majątku podlegającego podziałowi. Dla sądu w niniejszej sprawie nie było zatem decydujące stanowisko stron co do przynależności przedsiębiorstwa do majątku wspólnego
i konieczności dokonania rozliczeń z tym związanych. Sąd nie znalazł jednak podstaw do przyjęcia, że w skład majątku wspólnego wchodziło jakiekolwiek przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ k.c. w świetle zgodnych twierdzeń stron.
Z twierdzeń tych wynikało, że każdy z małżonków prowadził jednoosobową działalność gospodarczą z wykorzystaniem wspólnej nieruchomości, pomieszczeń
w budynku mieszkalnym, podstawowego wyposażenia typu biurko, komputer, drukarka – należącego do wspólnego majątku. Ponadto w chwili zamknięcia rozprawy żadna ze stron nie prowadziła już tej działalności.

Uczestnik zbył należący do majątku wspólnego samochód marki M.. Obie strony zużyły pieniądze zgromadzone na dzień ustania wspólności majątkowej na rachunkach bankowych. Ponadto każda ze stron zarzucała, że były małżonek zużył środki pochodzące z dochodów z pracy czy prowadzonej działalności gospodarczej w czasie trwania małżeństwa na własne potrzeby.

Należało zbadać czy to zbycie / zużycie składników majątku wspólnego nastąpiło w sposób zgodny z prawem. W czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej w myśl art. 36§2 k.r. i o. każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, a małżonek nie może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka jeżeli jest to czynność w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzająca do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowana w ramach działalności zarobkowej.
W doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że bezprawne wyzbycie się przez jednego z małżonków bez zgody drugiego składnika majątku wspólnego rodzi roszczenia odszkodowawcze na podstawie art. 415 k.c. Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej przewidzianej w tym przepisie są bowiem zawinione i bezprawne działanie wyrządzające drugiemu szkodę.

Niewątpliwie sprzedaż samochodu bez zgody wnioskodawczyni mogłaby rodzić po stronie uczestnika obowiązek rozliczenia się z tytułu uszczerbku, jaki na skutek takiego zbycia wystąpił w majątku wspólnym. Jednakże, jak wykazał uczestnik, środki ze sprzedaży samochodu w całości tj. kwocie 50000 zł przeznaczył na spłatę kredytu czyli wspólnego zobowiązania stron. Nie doszło zatem do wystąpienia szkody po stronie wnioskodawczyni, odniosła ona bowiem korzyść
z tego działania uczestnika, gdyż została zwolniona ze wspólnego zobowiązania. Suma uzyskana ze sprzedaży samochodu nie została z tej przyczyny uwzględniona w rozliczeniu i nie zasługiwało na uwzględnienie żądanie wnioskodawczyni co do zasądzenia tej kwoty w jakiejkolwiek części.

Co do wyzbycia się środków zgromadzonych na rachunkach bankowych należących do majątku wspólnego Sąd Najwyższy wypowiadał się w postanowieniu
z 19.06.2009 r. w sprawie V CSK 485/08 w sposób następujący: W postępowaniu
o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga również o wzajemnych rozliczeniach byłych małżonków. Każdy z nich może korzystać ze zgromadzonych w okresie małżeństwa środków finansowych, jednak należy pamiętać, że rozliczeniu nie podlegają jedynie te, które zostały wydane na zaspokojenie usprawiedliwionych własnych potrzeb, do wykazania czego zobowiązana jest ta strona postępowania, która pieniądze zużyła. Sąd Najwyższy
w tym i innych orzeczeniach wskazał na konieczność uwzględniania składników majątkowych, które zostały bezprawnie zbyte, zniszczone, zużyte lub roztrwonione przez jedno z małżonków w ramach rozliczeń, rachunkowo. Natomiast takie składniki majątku wspólnego, które zostały w czasie trwania wspólności lub po jej ustaniu zużyte zgodnie z prawem nie są uwzględniane przy podziale majątku i takie zużycie (zbycie) nie stanowi podstawy do konstruowania roszczeń odszkodowawczych.
W szczególności w wypadku stanowiącej przedmiot majątku wspólnego kwoty pieniężnej ulokowanej na rachunku bankowym zgodne z prawem jest jej zużycie na bieżące koszty utrzymania rodziny w granicach uzasadnionych potrzebami (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16.04.2014 r. V CSK 315/13, postanowienie Sądu Najwyższego z 2.10.2008 r. II CSK 203/08, postanowienie Sądu Najwyższego z 4.11.1999 r. II CKN 523/98).

W przedmiotowej sprawie ustalono, że w chwili ustania wspólności środki na rachunkach bankowych każdej ze stron wyniosły po około 11.000 zł. Strony przez ponad rok po ustaniu wspólności nadal zamieszkiwały na wspólnej nieruchomości, uczestnik spłacał kredyt, opłacał rachunki za media i ponosił koszty swojego utrzymania i wyżywienia, a wnioskodawczyni ponosiła koszty utrzymania
i wyżywienia swoje i dzieci, przy czym otrzymywała od uczestnika alimenty. Żadna ze stron nie wykazała, by środki te zużyte zostały na cele nie związane z uzasadnionymi potrzebami rodziny. Podobnie ocenić należy sumy wydatkowane w czasie trwania wspólności. Zestawienia operacji na rachunkach bankowych nie wskazują, by strony trwoniły wspólne środki na cele zbytkowne, hazard albo wyprowadzały je ze wspólnego majątku w niewiadomym celu. Wypłaty gotówki nie dotyczą znaczących kwot, w świetle zasad życiowego doświadczenia mogły to być środki zużywane na bieżące płatności gotówką, ponieważ wiele zakupów, zwłaszcza spożywczych, nadal jest dokonywanych gotówką. Co do przelewów i płatności kartą cel na jaki wydano pieniądze wprost wynika z dokumentów. Zarzuty dotyczące wydatków na drogą odzież, kosmetyki jako bezprawnych nie są trafne. Wydatki na ten cel są uzasadnione potrzebami związanymi z bieżącym utrzymaniem, a to ile kto na takie cele przeznacza jest pochodną poziomu życia całej rodziny. Zebrane w sprawie dowody nie wskazują, by któreś z małżonków zużywało na takie cele swoje dochody ze szkodą dla innych członków rodziny, np. kosztem zobowiązań kredytowych, związanych z utrzymaniem domu, wyżywieniem, by były między małżonkami z tego powodu nieporozumienia, pretensje. Skoro uczestnik pozostając w związku małżeńskim z wnioskodawczynią, akceptował swobodne dysponowanie przez nią jej dochodami (ponieważ małżonkowie nie mieli wspólnego rachunku) i wydatki m.in. na odzież, nie może zarzucać, że wnioskodawczyni działała bezprawnie. Co do wypłat z rachunków uczestnika, miały one związek z przekazywaniem i rozliczaniem zaliczek otrzymywanych od zleceniodawcy. Twierdzenia wnioskodawczyni i uczestnika co do hipotetycznie osiąganych dochodów z udzielania korepetycji czy prowadzenia działalności oparte są na schematycznych wyliczeniach, nie uwzględniających ani rzeczywistych operacji na rachunkach bankowych stron, ani rzeczywistych kosztów bieżącego utrzymania czy prowadzenia działalności uczestnika. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie jest możliwe, zwłaszcza po kilku miesiącach czy latach wspólnego życia, precyzyjne rozliczenie co do złotówki na co zostały zużyte bieżące dochody. Nie oznacza to jeszcze, że te kwoty, co do których strona nie wskazuje na co zostały zużyte, zostały zużyte bezprawnie. Nie można konstruować takiego domniemania faktycznego.

Z tych przyczyn nie uwzględniono żądań dotyczących zwrotu środków
z rachunków bankowych czy dochodów stron, nie zużytych na potrzeby rodziny.
W ocenie Sądu zebrane dowody wskazują, że dochody stron były przeznaczane na uzasadnione potrzeby rodziny.

Powyższe wywody nie odnoszą się do wypłacenia przez wnioskodawczynię 19000 zł w dniu 14.12.2017 r. Okoliczności towarzyszące tej wypłacie, związane
z brakiem porozumienia co do korzystania ze wspólnego samochodu mogą wskazywać na co zostały przeznaczone te środki. Zeznania wnioskodawczyni, że były to środki, które wcześniej pożyczył jej brat, nie są wiarygodne, ponieważ są powierzchowne i nie poparte innymi dowodami. W szczególności wnioskodawczyni nie wyjaśnia przekonująco kiedy, w jaki sposób i w jakim celu brat pożyczył jej pieniądze. Wprawdzie mogło być tak jak zeznała, że potrzebowała środków na opłacenie z góry wyjazdów zagranicznych, ale miała swoje dochody zarówno
z pracy, jak i z korepetycji. Ponadto środki wydane przez nią były jej w ramach rozliczenia wyjazdu zwracane i mogła finansować z nich kolejny wyjazd. W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie wykazała co do tej kwoty na co ją zużyła, zatem nie można uznać, biorąc pod uwagę inne ustalone okoliczności, że zużyła ją na potrzeby rodziny.

W ocenie Sądu D. P. należy się zwrot połowy z 19000 zł, których zużycia zgodnego z prawem wnioskodawczyni nie wykazała tj. 9500 zł na podstawie art. 415 k.c. i art. 43 k.r. i o. Orzeczono o tym w punkcie VI sentencji.

Przepis art. 1035 k.c. stanowi, że jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Zgodnie z jednym z tych przepisów tj. art. 207 k.c. wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną współwłaściciele ponoszą w stosunku do wielkości swoich udziałów. Zgodnie z art. 45§1 k.r. i o. każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Jak wynika
z poczynionych w sprawie ustaleń po ustaniu wspólności każda ze stron ponosiła wydatki związane z majątkiem wspólnym, przede wszystkich związane
z utrzymaniem domu. Ponosiła je ze swoich bieżących dochodów tj. z majątku osobistego. W ocenie Sądu jednak nie wszystkie te wydatki powinny być objęte obowiązkiem zwrotu, gdyż uczestnik od 1.12.2019 r. nie korzystał ze wspólnej nieruchomości. Uwzględniono zatem żądania zwrotu dotyczące wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości i korzystaniem z niej (tj. media, w tym także telewizja, internet) dotyczące okresu do końca listopada 2019 r. tj. gdy obie strony zamieszkiwały na nieruchomości. Te wydatki strony powinny ponosić po połowie zgodnie z art. 207 k.c., zatem strona, która je poniosła może domagać się zwrotu połowy wydanej sumy od byłego małżonka.

Od 1.12.2019 r. uczestnik tego rodzaju wydatków nie ponosił, ponieważ nie zamieszkiwał już na wspólnej nieruchomości. Wydatki wnioskodawczyni ponoszone po tej dacie na media (prąd, woda, ścieki, wywóz śmieci) były związane
z zamieszkiwaniem na nieruchomości, a nie z jej koniecznym utrzymaniem. Z jej wydatków po 1.12.2019 r. tylko wydatki na opał służyły zachowaniu nieruchomości
w stanie niepogorszonym i w ocenie Sądu tylko co do nich żądanie zwrotu jest zasadne. Nie jest zasadne co do opłat za media dotyczących okresu po 1.12.2019 r., ani co do pracy własnej wnioskodawczyni na rzecz utrzymania nieruchomości. Taka praca (palenie w piecu, pielęgnacja zieleni, prace porządkowe) jako prosta konsekwencja korzystania z rzeczy wspólnej przez współwłaściciela nie podlega wynagrodzeniu. Jest nakładem koniecznym, który znalazł pokrycie w korzystaniu
z rzeczy w rozumieniu art. 226 k.c. Wnioskodawczyni zgodnie z tym przepisem nie może domagać się zwrotu takich nakładów.

Uwzględniono ponadto tylko żądania dotyczące takich wydatków, których poniesienie zostało wykazane dokumentami.

Wnioskodawczyni zgłosiła żądanie dotyczące wydatków na wywóz śmieci (k.8) nie przedstawiając żadnych dowodów ich poniesienia. Zgłosiła żądanie dotyczące ubezpieczenia samochodu, przedstawiając dowód zwrotu połowy kosztu ubezpieczenia uczestnikowi (k.30). Zgłosiła żądanie dotyczące ubezpieczenia nieruchomości, składając potwierdzenie przelewu, w którym nie wskazano adresu ubezpieczanej nieruchomości (k.1554). Zgłosiła żądanie dotyczące podatku za
2022 r., podczas gdy z dowodów złożonych przez nią i uczestnika wynika, że ten podatek zapłacili po połowie (k.1550-1552, 1581). Te żądania oddalono jako nie wykazane.

W całości na uwzględnienie zasługiwało żądanie uczestnika dotyczące spłaconego kredytu, zarówno poszczególnych rat, płaconych po rozwodzie, jak
i jednorazowej spłaty reszty w sierpniu 2019 r. Obie strony bowiem były zobowiązane do spłaty tego zobowiązania i zgodnie z art. 376 k.c. uczestnik jako ten, który
w całości spełnił zobowiązanie, może żądać zwrotu połowy od wnioskodawczyni jako współdłużnika.

W sumie jak ustalono wnioskodawczyni po rozwodzie w czasie wspólnego zamieszkiwania tj. do 1.12.2019 r. poniosła wydatki na rachunek za prąd 380,53 zł, za usługi komunalne 59,40 zł, zakup opału 4158 zł, część podatku od nieruchomości 210,72 zł. W późniejszym okresie, po wyprowadzeniu się uczestnika zakupiła opał łącznie za 15686 zł. Ponadto uregulowała należność 2176,72 zł za wodę za lata 2011-2021, tj. po 217,67 zł rocznie. Z tej ostatniej należności uczestnika dotyczyć może tylko część przypadająca na czas kiedy na nieruchomości zamieszkiwał tj. 9 lat 2011-2019, tj. 1959,03 zł. Łącznie wymienione wydatki wnioskodawczyni, których połowę uczestnik powinien jej zwrócić, to: 22453,68 zł. Połowa tej kwoty to 11226,84 zł. Taka kwota należy się wnioskodawczyni od uczestnika tytułem zwrotu wydatków. Jednakże w punkcie II sentencji na skutek omyłki zasądzono jedynie 5905 zł.

Z poczynionych ustaleń wynika, że D. P. łącznie w okresie do lutego 2019 r. pokrył należności za media, leasing i kredyt w kwocie 12924,40 zł, za ubezpieczenie samochodu 2007 zł. Od marca 2019 r. do listopada 2019 r. pokrył należności za media i raty kredytu łącznie w kwocie 9690,43 zł. Dołożył do spłaty reszty kredytu 21855,80 zł (70448,44 zł reszta kredytu + 1407,36 zł prowizja – 50000 zł ze sprzedaży samochodu = 21855,80 zł). Zapłacił 108,40 zł jako część podatku od nieruchomości za 2019 r., a pod koniec 2019 r. zapłacił 36 zł za wywóz odpadów, 275,70 zł za prąd. Poniósł wydatki na przegląd kosiarki i naprawę furtki w łącznej kwocie 338,90 zł.

Łącznie wymienione wydatki uczestnika, których połowę wnioskodawczyni powinna mu zwrócić, to: 47236,63 zł. Połowa tej kwoty to 23618,30 zł. Taka kwota należy się uczestnikowi od wnioskodawczyni i zasądzono ją w punkcie IV sentencji.

Jak już wskazano wyżej zgodnie z art. 46 k.r. i o. od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. Przepis art. 1035 k.c. stanowi, że jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Jeden
z przepisów o współwłasności tj. art. 206 k.c. stanowi, że każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej
w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem
z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Analogiczne uregulowanie co do majątku wspólnego w czasie trwania wspólności przewiduje art. 34¹ k.r. i o. Stanowi on, że każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka.
Z tych uregulowań wynika i jest powszechnie przyjmowane w doktrynie
i orzecznictwie, że współposiadanie rzeczy wspólnej polega na wykonywaniu władztwa faktycznego nad całą rzeczą przez każdego ze współwłaścicieli, ale
w zakresie, który nie wyłącza takiego korzystania z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Tak określone uprawnienie jest niezależne od wielkości przysługującemu współwłaścicielowi udziału. Nie ma zatem żadnego uzasadnienia żądanie przez współwłaściciela wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez innego współwłaściciela „ponad udział”. Możliwe jest także odstępstwo od ustawowego modelu współposiadania rzeczy wspólnej, również i takie, które polega na korzystaniu z tej rzeczy wyłącznie przez jednego ze współwłaścicieli. Takie odstępstwo można wprowadzić w drodze umowy, w tym również zawartej w sposób dorozumiany, albo w drodze orzeczenia sądu. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26.04.2013 r. w sprawie II CSK 459/12)

Zebrane w sprawie dowody wskazują, że K. P. korzystała
z nieruchomości w D. z wyłączeniem byłego męża bezprawnie, w sposób pozbawiający go możliwości korzystania z uprawnień przewidzianych w art. 206 k.c. Podjęła decyzję o wymianie zamków po tym jak w grudniu 2019 r. uczestnik wyprowadził się dobrowolnie, ale dysponowała wówczas natychmiast wykonalnym orzeczeniem sądu, nakazującym uczestnikowi opuszczenie domu. To orzeczenie jednak zostało zmienione na skutek apelacji 12.02.2020 r. Od 13.02.2020 r. wnioskodawczyni nie dysponowała żadnym orzeczeniem sądu czy innym tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości wspólnej z wyłączeniem uczestnika. Mimo, że uczestnik domagał się wydania nowego klucza, odmówiła. Uczestnik był pozbawiony swobodnego, nieskrępowanego dostępu do nieruchomości wspólnej do marca 2021 r., gdy dostał klucz od syna – współwłaściciela. Wystąpił do sądu
z żądaniem dopuszczenia do korzystania z nieruchomości, ale wycofał je, gdy okazało się, że wnioskodawczyni nie jest już współwłaścicielem, a syn dał mu klucz. Wprawdzie uczestnik nie zamierzał korzystać z nieruchomości wspólnej w celu zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych, ponieważ zakupił mieszkanie
w K. i od 1.12.2019 r. w nim zamieszkał, ale jako współwłaściciel powinien mieć możliwość korzystania ze wspólnej rzeczy. Skoro domagał się od wnioskodawczyni wydania klucza i dopuszczenia do współposiadania, to oznacza, że wyrażał wolę korzystania ze wspólnej rzeczy. Wnioskodawczyni bez podstawy prawnej pozbawiła uczestnika dostępu do nieruchomości od 13.02.2020 r. Z tego względu żądanie uczestnika wynagrodzenia od wnioskodawczyni za to, że korzystała z tej nieruchomości zasługuje na uwzględnienie na podstawie art. 224§2 k.c.

Uczestnik domagał się takiego wynagrodzenia za czas od 1.12.2019 r. do 31.07.2020 r. w łącznej kwocie 12000 zł. (pisma uczestnika k.791-802, 924-930). Wprawdzie w innych, późniejszych pismach (k.1579-1580, 1612-1613), uczestnik domagał się zlecenia biegłemu ustalenia wysokości wynagrodzenia za czas od 1.08.2020 r, ale nie zgłosił żadnego żądania w rozumieniu art. 187 k.p.c. dotyczącego zapłaty wynagrodzenia za okres po 31.07.2020 r. Z uwagi na treść art. 321 k.p.c. Sąd nie orzekał co do tego okresu (tj. po 31.07.2020 r.). Ubocznie należy w tym miejscu zaznaczyć, że wnioskodawczyni przestała być współwłaścicielem nieruchomości z dniem 13.11.2020 r.

Co do wysokości żądanie uczestnika okazało się wygórowane. W świetle opinii biegłego możliwy do uzyskania czynsz najmu za całą nieruchomość wspólną zabudowaną domem, wynosił w 2020 r. 2318,40 zł miesięcznie. Zgodnie z udziałem uczestnika we współwłasności należne mu wynagrodzenie to połowa tej kwoty czyli 1159,20 zł miesięcznie. Wynagrodzenie należy się za czas od 13.02.2020 r. do 31.07.2020 r. tj. za 5,5 miesiąca, łącznie 6375,60 zł. Taka kwotę zasądzono
w punkcie V sentencji postanowienia. Za czas od 1.12.2019 r. do 12.02.2020 r. uczestnik był zobowiązany do opuszczenia wspólnej nieruchomości na mocy natychmiast wykonalnego orzeczenia sądu, zatem nie należy mu się wynagrodzenie za to, że w tym czasie nie korzystał z nieruchomości. Był to bowiem stan zgodny
z prawem. Za czas po 31.07.2020 r. wynagrodzenie nie zostało zasądzone z uwagi na treść art. 321 k.p.c., jak wskazano wyżej.

W punktach III i VII sentencji postanowienia orzeczono o oddaleniu żądań stron w pozostałym zakresie, a powody takiego rozstrzygnięcia wynikają
z powyższych wywodów.

O kosztach sądowych orzeczono w punkcie VIII sentencji postanowienia na podstawie art. 113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych w zw. z art. 520§1 k.p.c. Wynagrodzenia biegłych pokryte
z sum Skarbu Państwa wyniosły 6959,25 zł, a koszty złożenia dokumentów 25 zł (k. 1256, 1400) Każda ze stron te koszty winna ponieść w stosunku odpowiadającym wielkości udziału w majątku wspólnym i tym samym stopniowi zainteresowania
w sprawie, czyli po połowie tj. po 3492 zł.

O kosztach postępowania orzeczono w punktach IX i X, obciążając wnioskodawczynię na podstawie art. 520§2 k.p.c. obowiązkiem zwrotu uczestnikowi kwoty 520 zł jako części kosztów postępowania, a w pozostałej części w oparciu
o art. 520§1 k.p.c. Wynagrodzenie biegłego za sporządzenie opinii, koniecznej do rozpoznania żądania uczestnika o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, pokryte zostało w całości z zaliczki uczestnika (k. 1568). To żądanie uczestnika w około 50% uwzględniono, dlatego wnioskodawczyni ma obowiązek zwrotu uczestnikowi części kosztów.

W punkcie XI sentencji postanowienia orzeczono o zwrocie na rzecz uczestnika niewykorzystanej zaliczki na podstawie art. 84 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Dodano: 3 lutego 2026, Opublikował(a): Katarzyna Rypin
Podmiot udostępniający informację: Sąd Rejonowy w Kielcach
Osoba, która wytworzyła informację: sędzia Agnieszka Kierkowska
Data wytworzenia informacji: 6 grudnia 2022